Skip to main content

 

မိမိတို႔ ျမန္မာ့လူမႈေရးနယ္ပယ္တြင္ ပြဲစားဆိုသည္မွာ သမာအာဇီဝလုပ္ငန္း တစ္ရပ္ျဖစ္ပါေသာ္လည္း (Tout) ေခၚသည့္ အမႈပြဲစားမ်ားမွာ သမာအာဇီဝလုပ္ငန္း မဟုတ္ပါေၾကာင္း၊ ဥပေဒႏွင့္ညီသည့္ လုပ္ငန္းတစ္ရပ္သာျဖစ္ၿပီး အမႈပြဲစားမ်ားသည္ အမႈဆြယ္ေပးသူ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူ ျပဳလုပ္ေပးသူသာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊ တရားဥပေဒက အမႈပြဲစားမ်ားကို အတိအလင္း တားျမစ္ထားပါေၾကာင္း၊ ေရွ႕ေနလိုက္သူမ်ား ဥပေဒပုဒ္မ ၃၆ တြင္ အမႈပြဲစားဟု ေၾကညာခံရသူမ်ားသည္ တရား႐ုံးအဆင့္ဆင့္သို႔ ဝင္ထြက္ခြင့္မရွိေၾကာင္း၊ အမႈပြဲစားဟု ေၾကညာသင့္သူမ်ားကို တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အမည္စာရင္း ေၾကညာႏိုင္ေၾကာင္း၊ အမႈပြဲစားဟု ေၾကညာခံရသူမ်ားအား ေထာင္ဒဏ္သုံးလ သို႔မဟုတ္ ဒဏ္ေငြ သို႔မဟုတ္ ျပစ္ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လုံးကို ခ်မွတ္ႏိုင္သည္ဟု ျပ႒ာန္းထားရွိပါေၾကာင္း၊

ယေန႔အခ်ိန္အထိ တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အမႈပြဲစားအျဖစ္ ေၾကညာထားျခင္း၊ အမႈပြဲစားမ်ားကို အေရးယူျခင္းမ်ိဳး မေတြ႕ရပါေၾကာင္း၊ ထို႔ေၾကာင့္ အမႈပြဲစားမရွိလို႔လားဟု ေမးစရာရွိပါေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္လည္း အမႈပြဲစားမ်ား၊ တခ်ိဳ႕တရားသူႀကီးမ်ား၊ တခ်ိဳ႕ဥပေဒအရာရွိမ်ား၊ တခ်ိဳ႕ရဲဝန္ထမ္းမ်ား၊ တခ်ိဳ႕ေရွ႕ေနမ်ားႏွင့္ ေပါင္းၿပီး အမႈပြဲစားအလုပ္ကို တရား႐ုံးမ်ားတြင္ ဝင္ထြက္သြားလာ၍ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း လုပ္ေန၍သာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊ အမႈပြဲစားမ်ားက အဂတိလိုက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရးတြင္ အဓိက စိန္ေခၚခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊ အက်င့္သိကၡာႏွင့္ျပည့္စုံသည့္ တရားသူႀကီးမ်ား၊ ဥပေဒအရာရွိမ်ား၊ ျပည္သူ႔ရဲမ်ား၏ ဂုဏ္သိကၡာကို လက္ၫႈိးထိုးၿပီး ေရာင္းစားေနၾကသူမ်ားသည္ ဤအမႈပြဲစားမ်ားျဖစ္ပါေၾကာင္း၊ ထို႔ေၾကာင့္ တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အမႈပြဲစားမ်ားပေပ်ာက္ရန္ မည္ကဲ့သို႔ေဆာင္႐ြက္ထားသည္ကို သိရွိလိုေၾကာင္း ေမးျမန္းပါသည္။


 

ေရွ႕ေနလိုက္ပါသူမ်ား အက္ဥပေဒ (Legal Practitioners Act) ပုဒ္မ ၃ တြင္ အမႈပြဲစား (Tout) ဆိုသည္မွာ (က) ေရွ႕ေနတစ္ဦးဦးထံမွ အခေၾကးေငြ၊ အဖိုးစားနား ရရွိရန္ ေရွ႕ေန၏ တရားဥပေဒေရးရာ လုပ္ငန္းအတြက္ အမႈရွာေပးသူ သို႔တည္းမဟုတ္ အျခားပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးထံမွ အခေၾကးေငြ၊ အဖိုးစားနားရယူ၍ အမႈရွာေပးရန္ေရွ႕ေနကိုျဖစ္ေစ၊ ေရွ႕ေနလုပ္ငန္း အတြက္ အမႈရရွိရန္ စိတ္ဝင္စားသူကိုျဖစ္ေစ ကမ္းလွမ္းအဆိုျပဳသူ၊ သို႔တည္းမဟုတ္။ (ခ) တရားမ သို႔မဟုတ္ ရာဇဝတ္တရား႐ုံး အနီးအနားတြင္ျဖစ္ေစ၊ အခြန္႐ုံးအနီးအနားတြင္ျဖစ္ေစ အမႈရရွိေရးအတြက္ မၾကာခဏ လႈပ္ရွားသြားလာေနျခင္း၊ ဘူတာ႐ုံ၊ သ‌ေဘၤာဆိပ္၊ တည္းခိုခန္းႏွင့္ အမ်ားျပည္သူ အပန္းေျဖသည့္ ေနရာမ်ားတြင္ အမႈရရွိေရးအတြက္ မၾကာခဏသြားလာေနျခင္း ျပဳသူတို႔ကိုဆိုလိုေၾကာင္း အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုထားပါေၾကာင္း၊ အဆိုပါျပ႒ာန္းခ်က္အရ အမႈပြဲစားမ်ားသည္ အမႈရရွိေအာင္ ေဆာင္႐ြက္သူ၊ အမႈရွာသူမ်ားျဖစ္ၿပီး ၎တို႔သည္ တရား႐ုံးပတ္ဝန္းက်င္တြင္သာမက လူအမ်ား သြားလာသည့္ ေနရာတိုင္းတြင္ လႈပ္ရွားသြားလာေလ့ရွိေၾကာင္း အနက္အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုထားျခင္း ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊

တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အမႈပြဲစားမ်ားအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ေနသူမ်ားသည္ တရား႐ုံးအသီးသီးသို႔ တရားစြဲတင္ပို႔လာၾကေသာ ရာဇဝတ္ေၾကာင္းဆိုင္ရာအမႈမ်ား၊ တရားမေၾကာင္းအရ စြဲဆိုေသာအမႈမ်ားတြင္ အမႈအစအဆုံး အဆင္ေျပစြာေဆာင္႐ြက္ေပးေရးႏွင့္ အမႈအႏိုင္ရရွိေရးအတြက္ တရားသူႀကီးႏွင့္ နီးစပ္မႈ ရယူၿပီး ၎တို႔ပြဲစားအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ေနသည့္အမႈမ်ားကို တရား႐ုံးက ဦးစားေပးေဆာင္႐ြက္ေစျခင္း၊ အႏိုင္ရေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ေပးေစျခင္း၊ ႐ႈံးနိမ့္ေျခရွိလာလၽွင္ နည္းမ်ိဳးစုံျဖင့္ အမႈၾကန္႔ၾကာေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ျခင္း၊ မမွန္မကန္တိုင္ၾကားေစျခင္း စသည့္ နည္းလမ္းမ်ားသုံးၿပီး ေဆာင္႐ြက္ေနၾက ေၾကာင္းလည္း သိရွိရပါေၾကာင္း၊ ထိုသို႔ အမႈပြဲစားမ်ားက မမွန္မကန္ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ားတြင္ တရားသူႀကီးမ်ားႏွင့္ တရား႐ုံးဝန္ထမ္းမ်ားသည္ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈ၊ အားေပးကူညီမႈ လုံးဝမရွိေစရန္အတြက္ ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က တိုင္းေဒသႀကီး/ျပည္နယ္ တရားလႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ခ႐ိုင္/ၿမိဳ႕နယ္ တရား႐ုံးအားလုံးသို႔ ၂၆-၂-၂၀၀၄ ရက္စြဲပါစာအမွတ္၊ ၁၀၁၃/စု-၁၂/၅၂/၂၀၀၄ ျဖင့္ သတိေပးထားၿပီးျဖစ္ပါေၾကာင္း၊

ထို႔အျပင္ အမႈပြဲစားမ်ားအား ေဖာ္ထုတ္အေရးယူရန္ကိစၥကိုလည္း အမ်ားျပည္သူသိရွိေစရန္ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္၍ တရား႐ုံးတိုင္းရွိ ေၾကာ္ျငာသင္ပုန္းတြင္ ျမင္သာထင္သာေအာင္ ကပ္ထားရန္၊ ထိုေၾကညာခ်က္အရ မမွန္မကန္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ိဳး ေဖာ္ထုတ္ေတြ႕ရွိလၽွင္ တရားသူႀကီးမ်ားက ထိုသူကို ထိေရာက္စြာ အေရးယူရန္ ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ အေနျဖင့္ ၂၆-၂-၂၀၁၄ ရက္စြဲပါစာတြင္ ထပ္မံၫႊန္ၾကားထားၿပီးျဖစ္ပါေၾကာင္း၊ ထို႔အတူ တရား႐ုံးအသီးသီးတြင္ လိုက္ပါေဆာင္႐ြက္ေနသည့္ ေရွ႕ေနမ်ားအနက္ နယ္စားေရွ႕ေနဟုဆိုသည့္ ေရွ႕ေနအခ်ိဳ႕ တရား႐ုံးအရာထမ္း၊ အမႈထမ္းမ်ားႏွင့္ နီးစပ္မႈရယူၿပီး ၎တို႔လိုက္ပါေဆာင္႐ြက္ေနသည့္ အမႈမ်ားကို တရား႐ုံးက ဦးစားေပး ေဆာင္႐ြက္ေစျခင္း၊ အႏိုင္ရရွိေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ေစျခင္း၊ ႐ႈံးနိမ့္ေျခရွိလာလၽွင္ နည္းမ်ိဳးစုံျဖင့္ အခ်ိန္ဆြဲေနျခင္းစသည္တို႔ကို ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ တစ္ဖက္အမႈသည္ကို စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းေအာင္ ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ား ရွိေနေၾကာင္းျဖင့္ စြပ္စြဲတိုင္ၾကားမႈမ်ားရွိခဲ့သျဖင့္ တရား႐ုံးအဆင့္ဆင့္တြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ေနၾကသူမ်ားသည္ ႐ိုးသားတည္ၾကည္စြာ ေဆာင္႐ြက္ေနၾကေသာ တရားသူႀကီးမ်ား၊ တရား႐ုံးဝန္ထမ္းမ်ား၏ ဂုဏ္သိကၡာကို ထိခိုက္နစ္နာေစေသာ မမွန္မကန္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ိဳး မျပဳလုပ္မိၾကေစရန္၊ မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ မည္သည္‌့ေရွ႕ေနကိုငွားပါဟူ၍ လမ္းၫႊန္မႈမျပဳရန္ ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က ၂၁-၅-၁၉၉၂ ရက္စြဲပါ ၫႊန္ၾကားခ်က္အမွတ္(၁/၁၉၉၂) ကို ထုတ္ျပန္ၿပီး သတိေပးအေၾကာင္းၾကားခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊ ထိုၫႊန္ၾကားခ်က္ကို တရား႐ုံးတိုင္းရွိ ေၾကာ္ျငာသင္ပုန္းတြင္ အမ်ားျပည္သူသိရွိေအာင္ ကပ္ထားရန္လည္း ၫႊန္ၾကားခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊

တရား႐ုံးမ်ားတြင္ အမႈပြဲစားမ်ား က်က္စားေလ့ရွိျခင္းေၾကာင့္ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ တိမ္းေစာင္းမႈ မရွိေစရန္အလို႔ငွာ ၎တို႔၏ မမွန္ကန္ေသာလုပ္ရပ္မ်ားကို ေဖာ္ထုတ္အေရးယူရန္ လိုအပ္လ်က္ရွိပါေၾကာင္း၊ သို႔ျဖစ္ပါ၍ တရား႐ုံးမ်ားတြင္ က်င္လည္က်က္စားေနေသာ အမႈပြဲစားမ်ား၊ နယ္စားေရွ႕ေနမ်ားကိစၥ ေဖာ္ထုတ္အေရးယူရန္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သည္ ယခင္ကတည္းက ၫႊန္ၾကားခ်က္၊ ေၾကညာခ်က္မ်ား ထုတ္ျပန္ထားၿပီးျဖစ္ပါေၾကာင္း ႏွင့္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ တရား႐ုံးကို ဆက္ႏႊယ္ေရာက္ရွိ လာၾကသူကလည္း အမႈပြဲစား၊ နယ္စားေရွ႕ေနဆိုသူမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ တရား႐ုံးသို႔ ေဖာ္ထုတ္တင္ျပ တိုင္ၾကားႏိုင္ၾကပါေၾကာင္း၊ တရား႐ုံးမွ လက္ခံေက်နပ္ဖြယ္ရာ သက္ေသထင္ရွားရွိေၾကာင္း စုံစမ္းေတြ႕ရွိပါက အဆိုပါသူ၏အမည္ကို အမႈပြဲစားအမည္စာရင္း ထည္‌့သြင္းျခင္း၊ ထုတ္ျပန္ေၾကညာျခင္းႏွင့္ ဥပ‌ေဒအရ အေရးယူျခင္းမ်ားကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ၿပီျဖစ္ပါေၾကာင္း ရွင္းလင္းေျဖၾကားပါသည္။

ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္၊ တရားသူႀကီး ဦးစိုးႏိုင္